آذر یاهو، زندانی محبوس در زندان وکیل‌آباد مشهد، از سوی شعبه چهارم دادگاه انقلاب این شهر به سه سال حبس محکوم شده است. بر اساس اطلاعات بررسی‌شده توسط ۱۰۰۱Nomads، اجرای دو سال از این مجازات معلق شده و مبنای اتهام، درج کامنت در صفحه بنیامین نتانیاهو عنوان شده است.
در روایت منتشرشده از پرونده آذر یاهو، یک واکنش در شبکه‌های اجتماعی به اتهامی با عنوان «همکاری با اسرائیل» رسیده است؛ عنوانی امنیتی که می‌تواند مجازات‌های سنگینی در پی داشته باشد. بااین‌حال، متن دادنامه، ماده قانونی مورد استناد دادگاه و محتوای دقیق کامنت منتشر نشده است. ۱۰۰۱Nomads همچنین به سندی دسترسی ندارد که نشان دهد دادگاه چگونه این فعالیت مجازی را واجد عناصر «همکاری» تشخیص داده است.
سه سال حبس؛ اجرای دو سال معلق
بر اساس حکم گزارش‌شده، آذر یاهو به سه سال حبس محکوم شده و اجرای دو سال آن به حالت تعلیق درآمده است. در صورت قطعی‌شدن رأی، یک سال از حبس در حکم غیرمعلق باقی می‌ماند.
تعلیق به معنای حذف محکومیت یا تبرئه نیست. اجرای بخش معلق حکم در دوره‌ای مشخص و تحت شرایطی که دادگاه تعیین می‌کند متوقف می‌ماند و ممکن است در صورت نقض آن شرایط به اجرا درآید. هنوز مدت تعلیق، شروط تعیین‌شده از سوی دادگاه، تاریخ ابلاغ رأی و وضعیت اعتراض یا تجدیدنظرخواهی اعلام نشده است. به همین دلیل، نمی‌توان این محکومیت را حکمی قطعی توصیف کرد.
یک کامنت و یک اتهام امنیتی
گزارش تازه، مصداق اتهام را «درج کامنت در صفحه مجازی بنیامین نتانیاهو» عنوان کرده است. در گزارش‌های پیشین اما از واکنش یا استفاده از استیکر قلب برای تصاویر بنیامین نتانیاهو و دونالد ترامپ نیز نام برده شده بود. محتوای کامل کامنت، زمان انتشار آن و حساب کاربری منتسب به آذر یاهو در اسناد عمومی ارائه نشده است. همچنین هیچ مدرک علنی درباره تماس مستقیم، تبادل اطلاعات، دریافت دستور یا ارائه کمک مادی به دولت اسرائیل منتشر نشده است.
در قوانین ایران، «همکاری با دولت متخاصم» در چند مقرره کیفری جرم‌انگاری شده و از مهر ۱۴۰۴ نیز قانون تازه‌ای درباره جاسوسی و همکاری با اسرائیل به اجرا درآمده است. اما بدون دسترسی به دادنامه نمی‌توان تعیین کرد شعبه چهارم دادگاه انقلاب مشهد به کدام ماده استناد کرده و مفهوم «همکاری» را چگونه بر یک واکنش مجازی منطبق دانسته است.
بازداشت به دست اطلاعات سپاه
آذر یاهو، متولد سال ۱۳۶۶، روز ۱۴ اسفند ۱۴۰۴ از سوی نیروهای سازمان اطلاعات سپاه در مشهد بازداشت و به زندان وکیل‌آباد منتقل شد. اطلاعات روشنی درباره محل نگهداری اولیه، مدت و شرایط بازجویی یا نحوه دسترسی او به وکیل منتشر نشده است. گزارش تازه نیز مشخص نمی‌کند آیا وکیل انتخابی یا تسخیری در جلسه رسیدگی حضور داشته و دفاعیات او درباره اتهام مطرح‌شده چه بوده است. او در زمان صدور حکم همچنان در زندان وکیل‌آباد مشهد نگهداری می‌شود.
انتقال تنبیهی به بند شش
در تیر ۱۴۰۵ گزارش شد که آذر یاهو از روز چهاردهم این ماه، به‌صورت تنبیهی از تماس تلفنی و ملاقات با خانواده محروم و به بند شش زندان وکیل‌آباد منتقل شده است. روایت‌ها درباره علت این اقدام یکسان نیستند. مسئولان زندان آن را به انتشار مطلبی درباره وضعیت آذر یاهو در زندان نسبت داده بودند؛ در مقابل، یک منبع نزدیک به خانواده گفته بود او مطلبی منتشر نکرده است. در گزارشی دیگر، انتشار یک فایل صوتی علت اعمال محدودیت عنوان شد.
هیچ صورت‌جلسه‌ای از شورای انضباطی زندان منتشر نشده است. مشخص نیست موضوع به آذر یاهو تفهیم شده، فرصتی برای دفاع در اختیارش قرار گرفته یا تصمیم شورای انضباطی به تأیید قاضی اجرای احکام رسیده است. آیین‌نامه اجرایی سازمان زندان‌ها، محرومیت انضباطی از ملاقات را به حداکثر سه نوبت و محدودیت تکمیلی تماس تلفنی را به حداکثر یک ماه محدود کرده است. گزارش تازه توضیح نمی‌دهد محدودیت اعمال‌شده علیه آذر یاهو چه مدت ادامه داشته یا اکنون برطرف شده است.
فعالیت آنلاین و مرزهای آزادی بیان
ماده ۱۹ میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی، که ایران نیز به آن پیوسته است، حق بیان و انتقال دیدگاه از طریق هر رسانه‌ای را به رسمیت می‌شناسد. محدودیت این حق با استناد به امنیت ملی باید قانونی، ضروری و متناسب با تهدیدی مشخص باشد.
اگر مبنای محکومیت آذر یاهو تنها یک کامنت یا واکنش غیرخشونت‌آمیز در شبکه‌های اجتماعی باشد، سه سال حبس پرسش‌های جدی درباره ضرورت و تناسب مجازات ایجاد می‌کند. استفاده از یک عنوان امنیتی به‌تنهایی جای اثبات پیوند مستقیم میان بیان یک شهروند و تهدیدی واقعی علیه امنیت کشور را نمی‌گیرد.
آنچه مقام‌های قضایی نگفته‌اند
هنوز نام قاضی صادرکننده رأی، ماده قانونی مورد استناد، محتوای کامنت، ادله دادگاه، نحوه دسترسی آذر یاهو به وکیل، وضعیت تجدیدنظرخواهی و شرایط تعلیق دو سال از مجازات اعلام نشده است.
قوه قضاییه و دادگستری خراسان رضوی نیز تا زمان انتشار این گزارش توضیحی عمومی درباره پرونده ارائه نکرده‌اند.
آنچه اکنون می‌توان با احتیاط گفت این است: آذر یاهو در زندان وکیل‌آباد نگهداری می‌شود، شعبه چهارم دادگاه انقلاب مشهد برای او سه سال حبس صادر کرده و اجرای دو سال از این مجازات را معلق گذاشته است. نسبت میان یک کامنت و اتهام «همکاری با اسرائیل» اما همچنان در غیاب دادنامه و ادله علنی، بی‌پاسخ مانده است.
۱۰۰۱Nomads این پرونده و وضعیت حکم را پیگیری خواهد کرد.
منبع: خبرنگار ۱۰۰۱Nomads
