مأموران سازمان اطلاعات سپاه پاسداران صبح چهارشنبه ۴ شهریور ۱۴۰۵ به منزل خانوادگی پری و رویا سامانی، دو خواهر کُرد ساکن مهاباد، مراجعه کرده و پس از تفتیش خانه، تلفن‌های همراه آنان و لپ‌تاپ رویا سامانی را ضبط کرده‌اند. این دو خواهر موظف شده‌اند روز شنبه ۷ شهریور خود را به اداره اطلاعات سپاه مهاباد معرفی کنند؛ بااین‌حال، علت احضار و اتهام احتمالی آنان هنوز اعلام نشده است.
بررسی گزارش‌های منتشرشده توسط تحریریه ۱۰۰۱Nomads نشان می‌دهد این بازرسی صبح چهارشنبه ۴ شهریور، برابر با ۲۶ اوت ۲۰۲۶، در منزل پدری خانواده سامانی در محله گمرک مهاباد انجام شده است. بر اساس گزارش‌های هم‌خوان شبکه حقوق بشر کردستان، کُردپا و سازمان حقوق بشری هانا، مأموران تلفن همراه و لپ‌تاپ رویا سامانی و تلفن همراه پری سامانی را با خود برده‌اند.
روایت خانواده از بازرسی بدون حکم
فاروق سامانی، برادر پری و رویا سامانی و هنرمند و زندانی سیاسی پیشین، با انتشار مطلبی در حساب اینستاگرام خود، ورود نیروهای اطلاعات سپاه به منزل پدرش را تأیید کرده است. او گفته است مأموران بدون ارائه حکم قضایی وارد خانه شده، حدود یک ساعت در آنجا حضور داشته و بدون ارائه توضیحی درباره علت مراجعه، وسایل الکترونیکی دو خواهرش را ضبط کرده‌اند.
فاروق سامانی همچنین از اعمال فشار و تهدید اعضای خانواده در جریان بازرسی خبر داده است. ایران‌وایر نیز این روایت را منتشر کرده است. ۱۰۰۱Nomads به تصاویر دوربین، صورت‌جلسه مأموران یا سند مستقلی درباره تهدیدهای گزارش‌شده دسترسی ندارد؛ بنابراین این بخش از خبر بر روایت خانواده استوار است.
دستور معرفی به اطلاعات سپاه
مأموران هم‌زمان به پری و رویا سامانی اعلام کرده‌اند که روز شنبه ۷ شهریور ۱۴۰۵، برابر با ۲۹ اوت ۲۰۲۶، به اداره اطلاعات سپاه در مهاباد مراجعه کنند. هنوز مشخص نیست این دستور به‌صورت کتبی ابلاغ شده یا تنها شفاهی بوده است. همچنین معلوم نیست این دو خواهر در چه جایگاه حقوقی—متهم، شاهد یا فرد مطلع—احضار شده‌اند.
بر اساس ماده ۱۶۸ قانون آیین دادرسی کیفری، احضار یک فرد به‌عنوان متهم باید بر پایه دلایل کافی برای توجه اتهام انجام شود. مواد ۱۶۹ و ۱۷۰ نیز مقرر می‌کنند احضار متهم از طریق احضاریه صورت گیرد و نام احضارشونده، تاریخ، ساعت و محل حضور، علت احضار و پیامد عدم حضور در آن درج و سند به امضای مقام قضایی برسد.
گزارش‌های موجود تنها از اعلام مأموران برای «معرفی» دو خواهر به اطلاعات سپاه خبر می‌دهند. در غیاب برگه احضاریه، نمی‌توان تعیین کرد این اقدام یک احضار قضایی رسمی بوده یا دستوری خارج از روند معمول قضایی.
قانون درباره تفتیش منزل چه می‌گوید؟
ماده ۱۳۷ قانون آیین دادرسی کیفری، بازرسی منزل را به وجود ظن قوی نسبت به حضور متهم یا کشف ادله جرم و صدور دستور بازپرس مشروط می‌کند.
بر اساس ماده ۱۴۱، دستور ورود و تفتیش باید موردی باشد و موضوع بازرسی، زمان، دفعات ورود، نشانی و اموالی که جست‌وجو برای یافتن آن‌ها انجام می‌شود، به‌صراحت در آن مشخص شود. مأموران نیز موظف‌اند نتیجه بازرسی را در صورت‌جلسه ثبت کنند. اگر، آن‌گونه که خانواده سامانی گزارش داده است، مأموران هیچ دستور قضایی ارائه نکرده باشند، پرسش اصلی این است که ورود به منزل و ضبط وسایل بر اساس کدام مجوز و در ارتباط با تحقیق درباره چه جرمی انجام شده است.
ضبط تلفن‌ها و لپ‌تاپ؛ دسترسی به زندگی خصوصی
تلفن همراه و لپ‌تاپ صرفاً اشیای فیزیکی نیستند؛ این وسایل ممکن است حاوی مکاتبات خصوصی، تصاویر خانوادگی، اطلاعات شغلی، فهرست تماس‌ها و داده‌های مربوط به اشخاص دیگر باشند. ماده ۶۷۱ قانون آیین دادرسی کیفری مقرر می‌کند تفتیش و توقیف داده‌ها یا سامانه‌های رایانه‌ای و مخابراتی باید با دستور قضایی و در صورت وجود ظن قوی به کشف جرم، شناسایی متهم یا یافتن ادله انجام شود. ماده ۶۷۳ نیز می‌گوید دستور باید محدوده تفتیش، نوع داده‌های موردنظر و تعداد تجهیزات را مشخص کند.
قانون همچنین به فرد متضرر اجازه می‌دهد ظرف ده روز به توقیف داده‌ها و سامانه‌های الکترونیکی اعتراض کند. بااین‌حال، در این پرونده مشخص نیست کدام مرجع قضایی دستور ضبط وسایل را صادر کرده و خانواده باید اعتراض احتمالی خود را به کجا ارائه دهد.
ماده ۱۷ میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی، که ایران نیز عضو آن است، مداخله خودسرانه یا غیرقانونی در حریم خصوصی، خانواده، خانه و مکاتبات افراد را ممنوع می‌کند. هرگونه دسترسی حکومتی به تجهیزات شخصی باید مبنای قانونی روشن، هدف مشخص و دامنه‌ای ضروری و متناسب داشته باشد.
آیا پیشینه خانواده در این اقدام نقش داشته است؟
منزل تفتیش‌شده به‌عنوان خانه پدری فاروق سامانی معرفی شده است. او هنرمند حوزه نقاشی و انیمیشن و از زندانیان سیاسی پیشین است که در گذشته نیز درباره وضعیت بازداشت اعضای خانواده‌اش اطلاع‌رسانی کرده بود.
بااین‌حال، هیچ سند یا توضیح رسمی منتشر نشده که بازرسی تازه، ضبط وسایل و احضار پری و رویا سامانی را به فعالیت‌های فاروق سامانی یا پیشینه سیاسی خانواده مرتبط کند. چنین ارتباطی در شرایط فعلی تنها یک احتمال تأییدنشده است و نباید به‌عنوان علت قطعی این اقدام مطرح شود. پری و رویا سامانی خود اشخاصی مستقل با حقوق فردی‌اند و مسئولیت کیفری نیز بر اساس اصل شخصی‌بودن، نمی‌تواند صرفاً به دلیل نسبت خانوادگی متوجه آنان شد
۱۰۰۱Nomads وضعیت پری و رویا سامانی پس از مراجعه به اداره اطلاعات سپاه و سرنوشت وسایل ضبط‌شده آنان را پیگیری خواهد کرد.
منبع: بررسی و راستی‌آزمایی خبرنگار و تحریریه ۱۰۰۱Nomads بر پایه گزارش‌های حقوق‌بشری و روایت منتشرشده خانواده سامانی
