ندا بدخش، زن بهائی محبوس در زندان دولت‌آباد اصفهان که در گزارش‌های تازه ۶۲ ساله معرفی شده، با وجود ابتلا به دیابت، آرتروز، سیاتیک، التهاب مفاصل و دردهای مزمن، همچنان از اعزام به مرکز درمانی خارج از زندان و دسترسی منظم به پزشک متخصص محروم است. پزشک معالج پیش‌تر تأکید کرده بود که او باید هر سه ماه یک‌بار تحت معاینه و درمان تخصصی قرار گیرد.
بررسی خبرنگار ۱۰۰۱Nomads از گزارش‌های تازه و سوابق پرونده ندا بدخش نشان می‌دهد با گذشت حدود هشت ماه از آغاز اجرای حکم، هنوز امکان انجام معاینات دوره‌ای و درمان تخصصی خارج از زندان برای او فراهم نشده است.
بر اساس اطلاعات منتشرشده، ندا بدخش پیش از ورود به زندان به دیابت، آرتروز، التهاب مفاصل و دردهای مزمن مبتلا بوده و در دوران حبس نیز با مشکل سیاتیک و تشدید دردهای جسمانی روبه‌رو شده است.
یک منبع مطلع نزدیک به خانواده او گفته است پزشک متخصص، انجام معاینه، چکاپ و درمان تخصصی در فاصله‌های سه‌ماهه را ضروری تشخیص داده؛ اما مسئولان زندان و مقام‌های قضایی تاکنون با اعزام او به مرکز درمانی خارج از زندان موافقت نکرده‌اند.
تداوم محرومیت از درمان تخصصی
گزارش تازه مشخص نمی‌کند ندا بدخش در داخل زندان چه خدماتی دریافت کرده است؛ بنابراین نمی‌توان گفت او از هرگونه مراقبت پزشکی محروم بوده است. آنچه بر اساس چند گزارش هم‌خوان می‌توان تأیید کرد، محرومیت او از درمان تخصصی، اعزام به مرکز درمانی خارج از زندان و معاینات منظم تجویزشده است.
در گزارشی که یک ماه پیش‌تر منتشر شد، یک منبع نزدیک به خانواده همچنین گفته بود ندا بدخش به داروهای تخصصی مورد نیازش دسترسی ندارد. گزارش تازه توضیح نمی‌دهد که آیا از آن زمان داروهای لازم در اختیار او قرار گرفته‌اند یا این محرومیت همچنان ادامه دارد.
منابع مطلع پیش‌تر گفته بودند در یکی از موارد اعزام پزشکی، به دلیل نبود پزشک متخصص، تنها داروهای مسکن و ضد درد برای او تجویز شده است؛ داروهایی که به گفته خانواده پاسخگوی دیابت، مشکلات مفصلی، درد مزمن و سیاتیک او نبوده‌اند.
۱۰۰۱Nomads به پرونده پزشکی، نسخه پزشک متخصص یا نتایج آزمایش‌های ندا بدخش دسترسی ندارد. جزئیات بیماری‌ها و ضرورت معاینه سه‌ماهه بر اساس روایت منابع نزدیک به خانواده و گزارش‌های حقوق‌بشری منتشر می‌شود.
مخالفت با مرخصی درمانی و پابند الکترونیکی
خانواده ندا بدخش تاکنون چند بار خواستار اعزام او به مرخصی درمانی شده‌اند. درخواست استفاده از پابند الکترونیکی و آزادی مشروط نیز مطرح شده، اما بر اساس اطلاعات موجود، هیچ‌یک از این درخواست‌ها پذیرفته نشده است.
مشخص نیست این درخواست‌ها در چه تاریخی ثبت شده‌اند، کدام مرجع قضایی با آن‌ها مخالفت کرده و آیا پزشکی قانونی درباره توانایی ندا بدخش برای ادامه تحمل حبس اظهارنظر کرده است یا نه. مخالفت با مرخصی درمانی به‌تنهایی مسئولان زندان را از وظیفه تأمین درمان معاف نمی‌کند. حتی اگر مرخصی صادر نشود، در صورتی که امکانات داخل زندان پاسخگوی نیاز بیمار نباشد، مسئولان باید امکان اعزام او به پزشک متخصص یا بیمارستان خارج از زندان را فراهم کنند.
پنج سال حبس قابل‌اجرا از یک حکم ۱۰ ساله
ندا بدخش روز ۶ دی ۱۴۰۴، برابر با ۲۷ دسامبر ۲۰۲۵، همراه با هفت زن بهائی دیگر پس از مراجعه به شعبه دوم اجرای احکام دادگاه انقلاب اصفهان بازداشت و برای اجرای حکم به زندان دولت‌آباد منتقل شد.
او در مرحله بدوی از سوی شعبه اول دادگاه انقلاب اصفهان به مجموعاً ۱۰ سال حبس، ۱۰۰ میلیون تومان جزای نقدی، ضبط اموال، دو سال ممنوعیت خروج از کشور و دو سال منع استفاده از شبکه‌های اجتماعی محکوم شده بود. نیمی از مجازات حبس و جزای نقدی او به حالت تعلیق درآمد؛ بنابراین پنج سال حبس او قابل‌اجرا است.
این حکم در مهر ۱۴۰۴ از سوی شعبه ۴۷ دادگاه تجدیدنظر استان اصفهان تأیید شد. برخی گزارش‌ها به دلیل قابل‌اجرا بودن پنج سال از مجازات، از آن با عنوان «حکم پنج سال حبس» یاد کرده‌اند؛ اما میزان کل محکومیت حبس ۱۰ سال است که نیمی از آن تعلیق شده است.
کلاس‌های آموزشی برای کودکان، مصداق اتهام امنیتی
پرونده ندا بدخش بخشی از پرونده مشترک ۱۰ زن بهائی در اصفهان است. اتهام‌های مطرح‌شده علیه این زنان «تبلیغ علیه نظام جمهوری اسلامی» و «مشارکت در انجام فعالیت تبلیغی و آموزشی انحرافی مغایر با شرع مقدس اسلام» عنوان شده است.
دادگاه فعالیت‌هایی مانند برگزاری کلاس‌های زبان، نقاشی، موسیقی، یوگا و برنامه‌های طبیعت‌گردی برای کودکان و نوجوانان ایرانی و افغانستانی را از مصادیق این اتهام‌ها دانسته است. در گزارش‌های مربوط به ندا بدخش آمده است که فعالیت داوطلبانه او در آموزش ریاضی و زبان فارسی به کودکان افغانستانی محروم از تحصیل، بخشی از مستندات پرونده بوده است.
بااین‌حال، متن کامل دادنامه و ادله مربوط به نقش جداگانه هر یک از متهمان به‌صورت عمومی منتشر نشده است. ازاین‌رو نمی‌توان مشخص کرد دادگاه دقیقاً کدام فعالیت ندا بدخش را به کدام عنوان مجرمانه مرتبط دانسته و چگونه یک فعالیت آموزشی غیرخشونت‌آمیز را تهدیدی علیه امنیت یا مذهب رسمی تلقی کرده است. ندا بدخش و دیگر زنان این پرونده نخستین بار روز اول آبان ۱۴۰۲ بازداشت شدند و طی دو ماه، در تاریخ‌های متفاوت، با سپردن وثیقه به‌طور موقت از زندان دولت‌آباد آزاد شدند. آنان سرانجام در دی ۱۴۰۴ برای اجرای احکام قابل‌اجرای خود بار دیگر بازداشت شدند.
درمان زندانی، مسئولیت حکومت است
بر اساس مواد ۱۳۶ و ۱۳۷ آیین‌نامه اجرایی سازمان زندان‌ها، نیازهای درمانی زندانیان باید در داخل زندان تأمین شود و اگر امکانات موجود کافی نباشد، با تأیید مسئول بهداشت و درمان و موافقت مقام‌های مربوط، زندانی باید برای معالجه به مرکز درمانی خارج از زندان اعزام شود. در موارد اورژانسی، انتقال بیمار نباید در انتظار تشریفات معمول باقی بماند.
این آیین‌نامه همچنین تصریح می‌کند اگر ادامه حبس موجب تشدید بیماری، تأخیر در بهبودی یا ایجاد خطر جسمانی شود و درمان در خارج از زندان ضرورت داشته باشد، وضعیت باید فوراً به قاضی اجرای احکام و مرجع قضایی گزارش شود.
مطابق قواعد نلسون ماندلا، تأمین مراقبت پزشکی زندانیان مسئولیت دولت است و زندانی باید بدون تبعیض به همان سطح از خدمات درمانی دسترسی داشته باشد که برای دیگر شهروندان در جامعه فراهم است. اگر درمان تخصصی در زندان امکان‌پذیر نباشد، انتقال بیمار به بیمارستان یا مرکز تخصصی خارج از زندان ضروری است.
نگهداری یک بیمار مبتلا به دیابت و بیماری‌های مزمن بدون معاینه‌های منظم و داروهای مورد نیاز می‌تواند عوارضی ایجاد کند که پس از آزادی نیز قابل جبران نباشد. حبس، حتی در صورت قانونی‌بودن حکم، مجوز محروم‌کردن فرد از سلامت و درمان نیست. هنوز معلوم نیست آخرین بار چه زمانی ندا بدخش توسط پزشک متخصص معاینه شده، سطح قند خون و وضعیت مفاصل او چگونه است، چه داروهایی دریافت می‌کند و آیا نسخه پزشک متخصص در پرونده سلامت زندان ثبت شده است یا نه.
همچنین مشخص نیست مسئول بهداشت زندان دولت‌آباد درباره ضرورت اعزام او چه نظری داده، چه نهادی با مرخصی درمانی مخالفت کرده و آیا وضعیت جسمانی او برای بررسی به پزشکی قانونی ارجاع شده است.
اداره کل زندان‌های استان اصفهان و قوه قضاییه تاکنون توضیحی عمومی درباره وضعیت پزشکی ندا بدخش و علت جلوگیری از اعزام او به مرکز درمانی خارج از زندان ارائه نکرده‌اند. آنچه اکنون می‌دانیم این است: ندا بدخش به چند بیماری مزمن مبتلاست، پزشک انجام معاینه و درمان تخصصی سه‌ماهه را ضروری دانسته و با وجود گذشت ماه‌ها، این امکان برای او فراهم نشده است.
سلامت ندا بدخش نباید به تصمیمی اداری یا امنیتی وابسته بماند. مسئولیت تأمین دارو، معاینه تخصصی و جلوگیری از وخامت بیماری او مستقیماً بر عهده سازمان زندان‌ها و مقام‌های قضایی است.
۱۰۰۱Nomads وضعیت درمانی ندا بدخش و نتیجه درخواست‌های خانواده او را پیگیری خواهد کرد.
منبع: بررسی و راستی‌آزمایی خبرنگار و تحریریه ۱۰۰۱Nomads بر پایه گزارش‌های حقوق‌بشری و سوابق منتشرشده پرونده
